Haarlem,
20
november
2017
|
14:05
Europe/Amsterdam

'Mediawijsheid is een must in deze digitale wereld!'

Aandacht voor mediawijsheid is geen overbodige luxe in een wereld waarin de smartphone bijna een lichaamsdeel is geworden en informatie altijd en overal toegankelijk is. Social media-missers kent iedereen. Meestal is het onschuldig: iemand kiest de verkeerde WhatsApp-groep en dan weet hooguit de hele buurt dat het eten op tafel staat op nr. 10. Er wordt echter ook bewust misbruik gemaakt van de mogelijkheden, zoals bij gevallen van sexting en cyberpesten - met allerlei gevolgen van dien.

Initiatieven zoals de Week van de Mediawijsheid (17 tot en met 24 november 2017) ondersteunen docenten, professionals, ouders, kinderen en jongeren om mediawijzer te worden. Bij Hogeschool Inholland staat mediawijsheid ook in de belangstelling, waarbij de uitkomsten van onderzoek naar mediawijsheid hun weg naar het curriculum vinden. Enkele lectoren houden zich er specifiek mee bezig. Inholland-Lector Petra Biemans doet binnen het lectoraat HRM en Persoonlijk Ondernemerschap het Business Research Centre onderzoek naar mediawijsheid als ‘21st century skill’. Daarnaast start lector Joke Hermes, vanuit haar lectoraat Media, Cultuur en Burgerschap van Creative Business Studies bij Inholland, een onderzoek op het gebied van interculturele mediawijsheid. In dit artikel geeft Petra Biemans aan waarom digitale vaardigheden zo belangrijk zijn voor toekomstige professionals. Later deze week komt Joke Hermes aan het woord.

Digitale vaardigheden en mediawijsheid
Biemans: “Digitale vaardigheden, waaronder ook mediawijsheid, maken onderdeel uit van de zogenaamde 21st century skills. Dat zijn vaardigheden die nodig zijn om in de huidige netwerk-, kennis en digitale samenleving goed te kunnen functioneren. Bij mediawijsheid gaat het erom dat je snapt hoe de media werken. Je bent ‘mediawijs’ als je begrijpt hoe, waarom en met welk doel media-boodschappen zijn geconstrueerd; als je inzicht hebt in hoe de media het gedrag en de meningen kan beïnvloeden en als je inzicht hebt in de ethische kwesties die met media-aangelegenheden gepaard gaan (zie www.P21.org).

Petra Biemans, lector HRM & Persoonlijk Ondernemerschap
Grote mediawijsheid en een onderzoekende en kritische houding zijn nodig om in het digitale oerwoud je weg te vinden en een eigen mening te vormen.
Petra Biemans, lector HRM & Persoonlijk Ondernemerschap

Mediawijs op drie niveaus
Biemans legt uit dat mediawijsheid op tenminste drie niveaus een rol speelt. Niet alleen individueel maar ook op het niveau van organisatie en werk en op maatschappelijk niveau. “Allereerst het individuele niveau: sexting, cyberpesten, je Instagram-profielfoto die op een datingsite wordt geplaatst, een nepaccount dat onder jouw naam wordt geopend. Voorbeelden genoeg van foto’s die ongewenst op internet verschijnen. Omdat iemand de – pikante - foto zelf heeft gedeeld, of omdat zijn of haar account heeft gehackt. De mogelijkheden zijn legio en het hoort er tegenwoordig gewoon bij. Absoluut noodzakelijk dus als onderdeel van opvoeding en op scholen, om kinderen hier ‘wijs’ in te maken.”

Organisatieniveau
“Ten tweede speelt mediawijsheid op organisatieniveau een belangrijk rol. Vanwege social media is interne communicatie bijna niet meer te scheiden van externe communicatie: managers moeten zich realiseren dat zaken die ze intern bekend maken, vrijwel direct worden gedeeld met de buitenwereld. Als medewerkers zich niet bewust zijn van wat ze delen, kunnen ongewenste uitingen over de werkgever, of ‘foute’ privé-uitingen op facebook zelfs tot ontslag leiden. Eenmaal online gezet kan het hen jarenlang achtervolgen en hun positie op de arbeidsmarkt ondergraven.”

Appen met de bankmedewerker
“Daarnaast speelt mediawijsheid een rol in het werk zelf, zo blijkt onder meer uit ons onderzoek Werk verandert. 21st century skills in de praktijk vervolgt Biemans. “Digitale skills zijn inmiddels heel belangrijk geworden voor werknemers in verschillende beroepsgroepen. Je kunt appen met een bankmedewerker, chatten met de (vakantie)dokter, vluchttijden checken via Twitter en als accountant in een groepsapp vragen stellen aan collega’s. Dit. De verwachting is dat het belang sterk toeneemt en dat 11% van de banen digitaal gerelateerd zijn in 2030 (McKinsey, oktober 2017): meer dan een verdubbeling ten opzichte van nu. Het gaat hierbij steeds om de combinatie van zowel technische vaardigheden als social skills. Ook bij mediawijsheid komen deze samen. Het is daarom zaak om als organisatie je medewerkers hier goed in te scholen.”

Mediawijsheid en een onderzoekende, kritische houding
Tenslotte speelt mediawijsheid een belangrijke rol op maatschappelijk niveau. Van vele kanten wordt geprobeerd de mening en het gedrag van mensen te beïnvloeden, bijvoorbeeld door complotdenkers en verspreiders van ‘fake news’. Biemans legt uit waarom dit zorgwekkend is en hoe mediawijsheid hier mee te maken heeft. “Complotdenkers die via social media de wereld van hun gelijk proberen te overtuigen, vergroten het wantrouwen richting wetenschap, officiële instanties en cijfers van instituties als het CBS. Nog nooit waren die complottheorieën zo populair: ‘vaccins veroorzaken autisme’, ‘9/11 was an inside job’ en ‘Pim Fortuyn is door de CIA vermoord’ zijn maar een paar voorbeelden. Verder hebben we natuurlijk Donald Trump met zijn uitspraken over ‘fake news’ en ‘alternative facts’. We kennen inmiddels al 10 categorieën ‘nepnieuws’: van propaganda via pseudowetenschap tot totale onzin (www.eavi.eu).” “Maar onderscheid maken is lastig en: wie weet wat hij nog kan geloven? Veel mediawijsheid, een onderzoekende en kritische houding zijn nodig om in het digitale oerwoud je weg te vinden en een eigen mening te vormen. Kortom: mediawijsheid is een must.”

Reacties (0)
Het bericht is verzonden, deze zal worden geplaatst na goedkeuring.